Radan S, Hashemi Tonekaboni S M.
(2026). A Comparative Analysis of the Levels of Time in the Quran, Islamic Philosophy, and Mysticism: With Emphasis on the Ontological, Educational, and Intuitive Structure of Time. JIM. 17(2), 58-74. doi:10.22034.17.2.1
URL: http://erfanmag.ir/article-1-1726-fa.html
دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی(ره)
چکیده: (6 مشاهده)
زمان در قرآن، فلسفه اسلامی و عرفان جایگاهی بنیادی دارد و در هر یک، با مراتبی چون «زمان»، «دهر» و «سرمد» تحلیل شده است. هر کدام از اندیشمندان اسلامی مراتبی را برای آن ذکر کردهاند، اما کمتر به تطبیق دقیق مفاهیم قرآنی با این مراتب پرداختهاند. هدف پژوهش، ارائه تحلیلی تطبیقی از مراتب سهگانه زمان در قرآن، فلسفه اسلامی و عرفان، و پاسخ به این پرسش است که ساختار زمانی در قرآن چگونه با مراتب فلسفی و شهودی قابل تطبیق است؛ لذا پژوهش با رویکرد تحلیلی-تطبیقی انجام شده و بر اساس تحلیل مفهومی آیات قرآنی سامان یافته است. این پژوهش نشان میدهد که فهم عمیق مراتب زمان میتواند ابعاد هستیشناختی، تربیتی و شهودی تازهای را آشکار کند. در قرآن، «لحظه حال» بهعنوان نقطه محوری سلوک و تربیت معنوی انسان مطرح است؛ در فلسفه، زمان با حرکت و مراتب وجود پیوند دارد؛ و در عرفان، «حال عرفانی» بُعد چهارمی از تجربه معنوی تلقی میشود. نوآوری اصلی پژوهش، ارائه یک «مدل چهارلایهای از مراتب زمان» است که علاوه بر تحلیل نظری، پیامدهای عملی و معنوی دارد. یافتهها نشان میدهد که شناخت این مراتب نه تنها درک دقیقتری از قیامت و معاد فراهم میکند، بلکه سالک را در تنظیم مسیر سلوکی و شهودی یاری میرساند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
عرفان دریافت: 1404/5/12 | پذیرش: 1404/6/10 | انتشار: 1405/4/3