دوره 17، شماره 2 - ( بهار و تابستان 1405 1405 )                   جلد 17 شماره 2 صفحات 186-165 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Oshriyeh R. (2026). A Comparative Representation of the Semantic Constructs of “Knowledge by Presence” in the Holy Qur’an Based on Network Analysis. JIM. 17(2), 165-186.
URL: http://erfanmag.ir/article-1-1748-fa.html
عشریه رحمان.(1405). بازنمایی تطبیقی سازه‌های معنایی «معرفت حضوری» در قرآن کریم با تکیه بر تحلیل شبکه‌ای پژوهشنامه عرفان 17 (2) :186-165

URL: http://erfanmag.ir/article-1-1748-fa.html

بازنمایی تطبیقی سازه‌های معنایی «معرفت حضوری» در قرآن کریم با تکیه بر تحلیل شبکه‌ای
رحمان عشریه*
دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم
چکیده:   (1051 مشاهده)
این پژوهش، با هدف بازنمایی تطبیقی سازه‌های معنایی «معرفت حضوری» در قرآن کریم، با رویکردی معناشناختی و تحلیل شبکه‌ای، به بررسی پانزده مفهوم کلیدی حوزۀ شناخت، شامل: ادراک، اطلاع، انس، بصیرت، حفی، حکمت، درایه، شعور، ظنّ، عُثور، معرفت، علم، تعقل، تفقه، و یقین، پرداخته است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها با اتکاء بر منابع لغوی و تفسیری گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این واژگان، اگرچه در دایرۀ معنایی «معرفت حضوری» قرار می‌گیرند، اما هر یک دارای دلالت‌های ظریف و غیرقابل انکاری هستند و شبکه‌ای پویا و سلسله‌مراتبی را تشکیل می‌دهند که فرایند تکاملی معرفت را از ادراک حسی تا یقین وجودی ترسیم می‌کند. در این منظومه، «علم» به‌عنوان مفهوم محوری، ستون فقرات شبکه را تشکیل می‌دهد و مفاهیمی چون «بصیرت» و «حکمت» به‌عنوان مراحل متعالی شناخت، و «یقین» به‌مثابه غایت نهایی این مسیر معرفتی عمل می‌کنند. از منظر عرفانی، این پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم با دقتی شگرف، سیر تکاملی معرفت را از مسیر «اتصال وجودی» در مرحلۀ ادراک؛ گذر از «انس باطنی» و «دریافت شهودی» در مرحلۀ بصیرت؛ تا وصول به «شناخت یقینی و حضوری» در مقام یقین، ترسیم کرده است. در نهایت، این تحلیل، ظرفیت تدوین نظریه‌ای وحیانی در باب معرفت را فراهم می‌سازد که در آن، عقل به عنوان ابزار، و شهود به عنوان مسیر رسیدن به حقیقت، در منظومه‌ای واحد و تکاملی جای می‌گیرند.
واژه‌های کلیدی: قرآن کریم، معرفت حضوری، سازه‌های معنایی، شناخت، شهود، سلوک.
متن کامل [PDF 775 kb]   (37 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: عرفان و هنر
دریافت: 1404/7/19 | پذیرش: 1404/9/4 | انتشار: 1405/5/6
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.