دوره 17، شماره 2 - ( بهار و تابستان 1405 1405 )                   جلد 17 شماره 2 صفحات 110-96 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Khosroshahi K, Esfandiar M, Jalali Sheyjani J. (2026). Black Light in Mystical Qur’anic Exegeses: From Presence to Annihilation. JIM. 17(2), 96-110.
URL: http://erfanmag.ir/article-1-1723-fa.html
خسروشاهی خدیجه، اسفندیار محمودرضا، جلالی شیجانی جمشید.(1405). نور سیاه در تفاسیر عرفانی قرآن کریم؛ از حضور به محو پژوهشنامه عرفان 17 (2) :110-96

URL: http://erfanmag.ir/article-1-1723-fa.html

نور سیاه در تفاسیر عرفانی قرآن کریم؛ از حضور به محو
خدیجه خسروشاهی ، محمودرضا اسفندیار* ، جمشید جلالی شیجانی
دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی(ره)
چکیده:   (1453 مشاهده)
نور در قرآن کریم مفهومی کلیدی است که با معانی متعددی چون هدایت، رحمت، علم، و تجلی مرتبط است. مهم‌ترین آیه‌ای که به‌صراحت به این مفهوم اشاره دارد، آیه ۳۵ سوره نور است که از دیرباز موضوع تأمل تفسیری و عرفانی بوده است. مفسران عرفانی با نگاهی باطنی به مفهوم نور، تفسیرهای متفاوت و گاه پارادوکسیکالی از نور ارائه کرده‌اند. یکی از این برداشت‌ها، مفهوم «نور سیاه» است؛ تعبیری که در نگاه اول متناقض‌نماست اما در معنای اصطلاحی، به شدّت نور و فنا شدن سالک در برابر انوار ذات الهی اشاره دارد و در نگاه تفاسیر عرفانی، این مفهوم از معنای ظاهری فراتر رفته و ابعاد رمزی و شهودی به خود گرفته است. این مفهوم کمترشناخته‌شده اما بنیادین، در آثار عارفانی همچون ابن‌عربی، نجم‌الدین کبری، روزبهان بقلی و دیگران نمود یافته و به مرتبه‌ای از سلوک عرفانی اشاره دارد که در آن سالک با انوار شدید الهی چنان مواجه می‌شود که عقل و نفس در آن محو می‌گردند. این نور، به‌رغم نامش، نشانه‌ای از حضور پرشدت حق و آغاز حیرت عرفانی است، نه ظلمت جهل؛ بلکه این تاریکی آگاهی شهودی و عبور از مرزهای درک عقلانی می‌باشد. این مقاله با رویکرد تحلیلی-توصیفی، می‌کوشد جایگاه معرفتی نور سیاه را در تفاسیر عرفانی قرآن کریم بررسی کرده و نشان دهد که چگونه عرفا با عبور از معناهای متعارف و ورود به لایه‌های شهودی و رمزی، مفاهیم بدیعی همچون نور سیاه را به منظور بیان تجربه ‌های سلوکی عمیق‌تر خلق کرده‌اند.
واژه‌های کلیدی: نور، حضور، نور سیاه، تفسیر عرفانی، قرآن کریم، محو، فنا.
متن کامل [PDF 642 kb]   (50 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تصوف و عرفان
دریافت: 1404/4/17 | پذیرش: 1404/6/16 | انتشار: 1405/5/6
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.