مقالات در دست انتشار
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه آموزش زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده: (212 مشاهده)
مفهوم «فنا» یکی از ارکان اصلی در عرفان اسلامی است که نقش بنیادینی در سلوک عرفانی، ایفا میکند. ابنعربی و مولانا؛ بهعنوان دو قلّۀ اندیشۀ عرفانی اسلامی، هریک با رویکردی خاص، به تبیین این مفهوم پرداختهاند. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی برداشت این دو متفکر، از مفهوم فنا، با تأکید بر مبانی قرآنی و حدیثی آن است تا نقاط اشتراک، تفاوت و روششناسی آنها، در فهم فنا، تبیین گردد.این پژوهش، به روش تحلیلی ـ تطبیقی و با رویکرد کیفی، انجامشده است. منابع اصلی، شامل آثار ابنعربی (فصوص الحکم و فتوحات المکیه) و مولانا (مثنوی معنوی) بوده و آیات قرآنی و احادیث نبوی مرتبط با مفهوم فنا نیز، بهعنوان منابع تفسیری و تأویلی، موردبررسی قرارگرفتهاند.نتایج تحقیق، نشان میدهد که ابنعربی و مولانا، علیرغم تفاوت در زبان، روش و ساختار فکری، در تعریف فنا بهعنوان مرحلهای از عبور از خود و تحقق بقاء بالله اشتراک دارند. ابنعربی، فنا را، در چارچوب نظریۀ وحدت وجود و بهصورت هستی شناختی و مفهومی، تبیین میکند، درحالیکه مولانا، آن را، تجربهای عاشقانه و شهودی میداند که در قالب تمثیل و شعر، بیان میشود. در تفسیر آیات و احادیث نیز، ابنعربی، به تأویلهای عقلانی و نظاممند، گرایش دارد، درحالیکه مولانا، از این متون، برای تحریک احساس و انتقال تجربۀ درونی، بهره میبرد. فنا، در نگاه هر دو عارف، ضرورتی برای سلوک معنوی و نیل به حقیقت توحید است. این تنوّع رویکرد، گویای ظرفیّت گستردۀ عرفان اسلامی، برای ادغام عقل و عشق، در مسیر فهم حقیقتالهی است.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |