پژوهشنامه عرفان

نور در قرآن کریم مفهومی کلیدی است که با معانی متعددی چون هدایت، رحمت، علم، و تجلی مرتبط است. مهم‌ترین آیه‌ای که به‌صراحت به این مفهوم اشاره دارد، آیه ۳۵ سوره نور است که از دیرباز موضوع تأمل تفسیری و عرفانی بوده است. مفسران عرفانی با نگاهی باطنی به مفهوم نور ، تفسیرهای متفاوت و گاه پارادوکسیکالی از نور ارائه کرده‌اند. یکی از این برداشت‌ها، مفهوم «نور سیاه» است؛تعبیری که در نگاه اول متناقض‌نماست اما در معنای اصطلاحی، به شدت نور و فنا شدن سالک در برابرانوار ذات الهی اشاره دارد و در نگاه تفاسیرعرفانی، این مفهوم از معنای ظاهری فراتر رفته و ابعاد رمزی و شهودی به خود گرفته است. این مفهوم کمتر شناخته‌شده اما بنیادین در آثار عارفانی همچون؛ ابن عربی، نجم‌الدین کبری ، روزبهان بقلی و ... نمود یافته و به مرتبه‌ای از سلوک عرفانی اشاره دارد که در آن سالک با انوار شدید الهی چنان مواجه می‌شود که عقل و نفس در آن محو می‌گردند. این نور، به‌رغم نامش، نشانه‌ای از حضور پرشدت حق و آغاز حیرت عرفانی است؛ نه ظلمت جهل، بلکه این تاریکی آگاهی شهودی و عبور از مرزهای درک عقلانی می باشد. این مقاله با رویکرد تحلیلی ـ توصیفی، می کوشد جایگاه معرفتی نور سیاه را در تفاسیرعرفانی قرآن کریم بررسی کرده و نشان دهد که چگونه عرفا با عبور از معناهای متعارف و ورود به لایه‌های شهودی و رمزی، مفاهیم بدیعی همچون نور سیاه را به منظور بیان تجربه ‌های سلوکی عمیق‌تر خلق کرده‌اند.

واژه‌های کلیدی: نور، حضور، نور سیاه، تفاسیر عرفانی، قرآن کریم، محو، فنا.

     

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

---

---