پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
چکیده: (2333 مشاهده)
جعفر خُلْدی (ف. ۳۴۸) یکی از شاگردان جُنَیْد بغدادی و یکی از عارفان بزرگ مکتب بغداد است که تاکنون در پژوهشهای مربوط به تصوف و عرفان اسلامی نادیده انگاشته شده است. او آثار متعددی داشته که پارهای از آنها چاپ شده و برخی دیگر تاکنون به صورت خطی باقی مانده است. خُلْدی از جنبههای متعددی در مطالعات تاریخ تصوف و عرفان اهمیت دارد. نخست اینکه وی افزون بر اینکه از بزرگانِ مکتب بغداد است، اوج و افول این مکتب را زیسته است و در دوره افول این مکتب، شیخ المشایخِ صوفیه به شمار میرفته است. دوم اینکه خُلْدی بزرگترین حکایتگر صوفیه در دوره خود به شمار میرود و بخش مهمی از میراث صوفیه به واسطه او به نسلهای بعدی منتقل شده است. سوم اینکه شواهدی وجود دارد که نشان میدهد خُلْدی یکی از بزرگترین مفسّران زمان خود بوده است، ولی در طیّ زمان تفسیرِ او سرنوشت خاصی پیدا کرده و گویا تمامیِ آن یا بخشهایی از آن به نام دیگران قلمداد شده است. چهارمین و مهمترین ویژگیِ خلدی که تاکنون کاملاً از دید محققان بهدور مانده است، گرایش متشیعانه جعفر خُلْدی است. وی بر اساس آثارش اولاً به اهلبیت ارادت بسیار خاص داشته است و ثانیاً بر برخی از آموزههای تشیع، از قبیل وصایت و جانشینیِ بلافصلِ حضرت امیرالمؤمنین و نیز انحصار اهلبیت در اصحاب کسا تأکید کرده است. در مقاله حاضر به این پنج ویژگیِ مهمّ جعفر خُلْدی پرداختهایم.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تصوف و عرفان دریافت: 1397/2/25 | پذیرش: 1397/7/22 | انتشار: 1399/2/10