حکیم سبزواری
چکیده: (2294 مشاهده)
مکر الهی از صفات بسیار مهّم و برجسته درمعرفت حقتعالی و نیز یکی از اوصاف درخور و پر اهمیّت در مباحث عرفانی است و اطلاقش بر انسان به عنوان صفتی نفسانی و رذیله بهشمار میآید. از آنجایی که شناخت این صفت منجر به اعتلای روحی و اخلاقی و نیز معرفت الهی میگردد، بنا بر این بسیار مورد توجه عارفان قرار گرفته است. در این پژوهش که با روشی توصیفی تحلیلی تدوین یافته، ضمن بررسی مکر الهی در قرآن و سنّت و نگرشهای مختلف عرفانی، به بررسی جنبههای عارفانهی آن در اشعار مولانا پرداخته شده است. این بررسی نشان میدهد که با وجود تأکیدی که اغلب عارفانِ پیش از او بر خوف و ایمن نبودن از مکر الهی درهمهی مراحل سلوک دارند، اما نگرش مولانا تا حدودی با آنان متفاوت است. او معتقد است سالک به کمک جذبه و عنایت حق، در مقام فنا، از صفات نفسانیاش فانی میشود. از این رو مکر او که صفتی نفسانی است، در مکر حق فانی شده و به مقام حفظ و امنیت نائل میگردد. همچنین او از مکری عاشقانه در ساحت عشق سخن میگوید. در این ساحت که نهایت قرب الهی است؛ مکر به عنوان صفت معشوق، برای عاشق زیبنده تلقّی گردیده و خوف از او زائل میگردد.
واژههای کلیدی: مکر الهی،
مولانا،
امن،
خوف،
فنا،
عشق
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
عرفان دریافت: 1397/1/12 | پذیرش: 1397/6/20 | انتشار: 1399/2/10