دوره 17، شماره 2 - ( بهار و تابستان 1405 1405 )                   جلد 17 شماره 2 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mostafavi H, Khatami A, Abolghasemi M. (2026). Studying the relationship between several theological terms in two mystical prose works: Qūt Al-Qolūb and šarh Al-Ta'arrof. JIM. 17(2),
URL: http://erfanmag.ir/article-1-1751-fa.html
مصطفوی حسین، خاتمی احمد، ابوالقاسمی مریم.(1405). بررسی ارتباط چند اصطلاح کلامی در دو اثر منثور عرفانی: قوت‌القلوب و شرح‌التعرف پژوهشنامه عرفان 17 (2)

URL: http://erfanmag.ir/article-1-1751-fa.html

بررسی ارتباط چند اصطلاح کلامی در دو اثر منثور عرفانی: قوت‌القلوب و شرح‌التعرف
حسین مصطفوی ، احمد خاتمی ، مریم ابوالقاسمی*
هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی تهران
چکیده:   (705 مشاهده)
یکی از مسایل مهم کلامی، ارادهالله است که به نوبۀ خود، با مواردی چون امر، محبت، قضا، خلق و علم الاهی مربوط است. در این مقاله، موضوع مورد بحث را با روش توصیفی – تحلیلی در قوت‌القوب ابوطالب مکی و شرح التعرف مستملی بخاری بررسی کرده‌ایم و با توجه به اینکه هدف والای تصوف، بر فنای ارادۀ انسان در ارادۀ حق متمرکز است، انتظار می‌رود که صوفیه تمامی امور موجَدۀ این عالم را زاییدۀ ارادۀ حق، تعالی شأنه، بدانند و در عین حال از اعتقاد به جبر نیز که مستلزم تکاسل در انجام وظایف عبودیت است، کناره‌گیری کنند. هر دو نویسنده، اعتقاداتی سازوار با اهل سنت و جماعت و به ویژه اشاعره دارند. همگی آنها ارادۀ الاهی را مساوق با تحقق فعل و عدم آن را مساوی با عدم تحقق فعل می‌دانند. به زعم آنان، ارادۀ خداوند بر انجام گناهان یا ترک واجبات تعلق می‌گیرد و این اراده مطابق با علم سابق اوست؛ اما امر، نهی، رضا و محبت الاهی، لزوما با اراده و علم سابق او همسو نیست. هیچ‌کدام از این دو نویسنده، محبت و رضا را از متعلَقات اراده نمی‌دانند و در این باب با ابوالحسن اشعری موافقتی ندارند. به زعم آنان، ارادۀ خداوند بر فعلی که خلاف امر او باشد، مستلزم جبر نخواهد بود؛ زیرا معیار طاعت و معصیت، موافقت یا مخالفت امر است، نه اراده. دیگر اینکه خداوند مطابق با علم سابقش اراده بر وقوع فعلی می‌کند و بر همین اساس، از ابتدا به احوال مکلَّف و فرمانبرداری یا تخلف و سرپیچی او آگاه است.


 
واژه‌های کلیدی: اراده الله، امر، خلق، علم کلام، محبت
متن کامل [DOCX 75 kb]   (27 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تصوف و عرفان
دریافت: 1404/8/9 | پذیرش: 1404/10/25 | انتشار: 1405/5/6
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.