چکیده: (168 مشاهده)
عرفان اجتماعی به عنوان پیوندی میان تجربۀ معنوی و مسئولیت اجتماعی، مفهوم نو در بستر اندیشۀ اسلامی و ادبیات فارسی به شمار میرود. این مقاله با هدف تبیین چیستی و کاربرد عرفان اجتماعی در شعر حیدری وجودی شاعر افغانستانی پرداخته است. با واکاوی متون عرفانی، آثار ادبی و اندیشههای معاصر، روشن میشود که عرفان راهی برای مشارکت اخلاقی و اصلاح اجتماعی است. نتایج نشان میدهد که عرفان اجتماعی میتواند به عنوان نیرویی برای عدالتخواهی، آزادیطلبی و ارتقای همبستگی انسانی ایفای نقش کند. این رویکرد در شعر حیدری وجودی تجلی بارزی یافته است. او عارف را نه زاهد گوشهنشین؛ بلکه انسان آگاه، متعهد و فعال در جامعه میداند. محور اصلی این نگرش، عشق به انسانیت و خدمت به خلق است که بزرگترین سیر و سلوک معنوی قلمداد میشود. شعر حیدری وجودی را میتوان تلفیقی هنرمندانه از عرفان اسلامی-شرقی با دغدغههای متعالی اجتماعی دانست که عارف را به شهروندی مسئول و متعهد در عرصه جامعه بدل میکند. این نگاه، پیامدهای عملی عرفان را در بهبود شرایط زندگی جمعی جستوجو مینماید.
شعر معاصر افغانستان با احیای خلاقانۀ سنت عرفانی و پیوند زدن آن با مسائل روز جامعه، گفتمان پویا و اثرگذاری به نام عرفان اجتماعی را خلق کرده است. این گفتمان، نه تنها به شعر عمق فلسفی و عاطفی بخشیده؛ بلکه آن را به ابزاری گفتمان اجتماعی نیز بدل ساخته است.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
عرفان دریافت: 1404/8/4 | پذیرش: 1404/11/22