پژوهشنامه عرفان

تارکوفسکی یکی از هنرمندان تأثیرگذار تاریخ سینما است که در دوره غلبه نگاه فلسفی ماتریالیست بر اتحاد جماهیر شوروی متولد شده و رشد کرد. اما او با اتخاذ رویکرد شخصی خود در هنر، آثاری را خلق کرد که هم در ساختار و هم در مضمون ضدّ ماتریالیستی بودند. ما در این پژوهش، با توجه به زمینه فلسفی ماتریالیستی اتحاد جماهیر شوروی در دوران زیست تارکوفسکی، با رویکردی توصیفی-تحلیلی به آثار وی، شئون ضدّ ماتریالیستی سینمای تارکوفسکی در دو بخش ساختاری و مضمونی را احصا نمودیم. نتیجه آنکه سینمای تارکوفسکی را می‌توان از لحاظ ساختار، واجد مؤلفه‌هایی برای عبور از ماده به معنا دانست و از لحاظ مضمون، به دو دوره زیست در شوروی سابق با نگاهی سلبی به فلسفه ماتریالیستی، و زیست در اروپای غربی با نگاه ایجابی به معنویت، ایمان و حتی دین و مذهب دانست.