fa سنجش و سازش برهان، عرفان و قرآن در هرم معرفتی سنایی ادبیات فارسی ادبیات فارسی پژوهشي Research رابطۀ انسان با حق و دامنۀ معرفت او نسبت به خداوند همواره ذهن عرفان&rlm;پژوهان را به خود معطوف داشته است و از این رهگذر گونه&rlm;های مختلف رویکرد به حوزۀ معرفت&rlm;شناختی و میزان دامنۀ احاطه و شناخت انسان نسبت به خداوند وجود دارد. بی&rlm;تردید رویکرد سنایی به رابطۀ انسان و حق، از این جهت که مشربی متشرّعانه و عارفانه دارد حائز اهمیت است؛ چراکه او پیوندی عمیق بین مبادی دین و عرفان ایجاد کرده است. او برای رسیدن به این جایگاه، ابزار و سازوکاری را معرفی می&rlm;کند که بر سه پایۀ عقل (برهان)، عشق (عرفان) و نَقل (قرآن) استوار است. به باور او همسویی و وحدت این سه ابزار معرفتی، راه شناخت حق را بر بنده هموار می&rlm;سازد. او عقل (برهان) را نخستین ابزار لازم در این راه می&rlm;داند. امّا عقل ممدوح سنایی به دلیل محدودیت&rlm;های ذاتی از کارکرد لازم برخوردار نیست و بواسطۀ عدم&rlm;احاطه بر ذات حق ناقص و سترون است؛ لذا سنایی در حوزۀ معرفت حق عشق (عرفان) را ارجح می&rlm;داند. کارکرد عشق در ساحت معرفت&rlm;شناختی او، فراهم&rlm;ساختن بستر و زمینه برای درک بالاتر و اعتلای مرتبۀ معرفتی سالک است. سومین ابزار معرفتی او قرآن است که تمسّک بدان را برای رسیدن به یقین قلبی و ایمان لازم می&rlm;بیند؛ امّا برای درک معنای حقیقی و باطنی آن، قلب انسان باید عاری از هواجس و خواهش&rlm;های نفسانی باشد. ازنظر سنایی دست&rlm;آویزی به عرفان و شهود باطنی، زمینه&rlm;ساز سالک برای رسیدن بدین مرتبۀ وجودی است. در این پژوهش با روش تحلیلی &ndash; توصیفی مثلث معرفتی سنایی که بر این سه رکن استوار است، بررسی شده و به این نتیجه رسیده است که او این سه ایزار را مهمترین و کارآمدترین عوامل در شناخت حق می&rlm;داند و به همسویی و همجهتی آنها برای رسیدن به یقینی باطنی و معرفتی حقیقی باور دارد. <span dir="LTR">The relationship of mankind with truth and his scope of knowledge to God has always grabbed minds of the mystic scholars. In this way, there are different types of approach to the epistemological field and the extent of the scope of the envelopment and recognition of human being toward God.</span><br> <span dir="LTR">Undoubtedly, Sanai&#39;s approach to the relationship between man and truth is important because he has a versed in law and mystical school of though and he has created a deep link between the principles of religion and mysticism.</span><br> <span dir="LTR">In order to achieve this position, he introduces the tool and mechanism that is based on the three principles of reason (argument), love (mysticism) and quote(Quran).</span><br> <span dir="LTR">According to him, the alignment and unity of these three epistemic instruments pave the way for the humankind to know truth. He believes that reason is the first necessary tool in this way.</span><br> <span dir="LTR">&nbsp;But Sanai&#39;s praised reason does not have the necessary function due to the inherent limitations of its function and because of the lack of enumeration of the essence of the truth is imperfect and sterile; therefore, the Sanai prefers the love (mysticism) in the recognition of truth.</span><br> <span dir="LTR">The function of love in his epistemological field is to provide a platform for a higher understanding and elevation of the epistemic level of the seeker. His third epistemic tool is the Qur&#39;an. In his school of thought, seeking for the Qur&#39;an to achieve certainty of heart and faith is necessary but in order to understand its true meaning, the human heart should be free from temptations and desires.</span><br> <span dir="LTR">From Sanai&#39;s point of view, recourse mysticism and esoteric intuition is the basis of the seeker to attain this level of existence.</span><br> <span dir="LTR">In this research, the analytic-descriptive method of the Sanayi epistemic triangle based on these three pillars has been examined and it is concluded that he considers these three most important and most effective factors in recognizing the truth and he believes in their convergence and coexistence to achieve a true self-knowledge and real cognition.</span> سنایی, معرفت, عقل, عشق, قرآن Sanai, Qur'an, knowledge, reason, love 113 131 http://erfanmag.ir/browse.php?a_code=A-10-730-1&slc_lang=fa&sid=1 aboolghasem radfar ابوالقاسم رادفر agradfar@yahoo.com 10031947532846002756 10031947532846002756 No Institute of Humanities and Cultural Studies پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی niloofar azimi نیلوفر عظیمی niloofarazimi1982@gmail.com 10031947532846002757 10031947532846002757 Yes Institute of Humanities and Cultural Studies پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی