Journal of Islamic Mysticism

fa هنر معماری مساجد گذشته از جنس عرفان و حکمت اسلامی؟ مطالعه کمی از دیدگاه متخصصین Is the Architectural art of mosques of the past a kind of islamic wisdom? A quantitative study from the experts' perspective عرفان و هنر عرفان و هنر پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: معماری قدسی به عنوان یک مفهوم معنوی، در طول تاریخ توجه بسیاری از معماران و سازندگان را به خود جلب کرده است. این مفهوم به تلاش برای ساختن مکان‌هایی با ارزش معنوی و مقدس، که قادر به ایجاد ارتباط با عوالم برتر و تجلی حقیقت هستند، اشاره می‌کند. در این دیدگاه، معماری به عنوان یک وسیله برای ایجاد مکان‌هایی است که قادر به الهام‌بخشی، تحول و تجربه معنوی برای انسان‌ها می‌باشد. این پژوهش سعی دارد تا مفاهیم کیفی و اندیشه‌های عرفانی موجود در ادبیات مرتبط با حکمت اسلامی و ارتباط آن با فلسفه هنر معماری گذشته را مورد واکاوی قرار دهد. به عبارت دیگر؛ هدف این پژوهش پاسخ کمی به یک سوال: "فسلفه هنر معماری مساجد گذشته از جنس حکمت اسلامی است؟" به رشته تحریر درآمده است. روش پژوهش: برای بررسی این مطلب، از روش توصیفی-تحلیلی و پیمایشی با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند با مشارکت 59 متخصص از رشته‌های معماری اسلامی، الهیات و فلسفه و حکمت هنر اسلامی استفاده شده است. ابزارهای استفاده شده در این پژوهش شامل مقالات، کتاب‌ها، پرسشنامه‌های محقق ساخته و نرم‌افزار SPSS می‌باشند. یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که بر اساس نظر خبرگان، رابطه‌ای معنادار میان هنر معماری مساجد گذشته و حکمت اسلامی در خصوص اهداف و اندیشه‌ها وجود دارد و تاکیدی بر نظریه‌های پیشین دارد. نتیجه‌گیری: مساجد اسلامی با طراحی و معماری خاص خود، نمایانگر برخورداری از ارتباط عمیق با حکمت و فلسفه اسلامی هستند. مساجد اسلامی، ترکیبی از عناصر معماری اسلامی و عناصر فلسفی-اندیشه‌ای را به خوبی نشان می‌دهند.</div> <div style="text-align: justify;">Objective: Sacred architecture, as a spiritual concept, has attracted the attention of architects and builders throughout history. This concept refers to the effort to create spaces endowed with spiritual and sacred value—spaces capable of establishing a connection with higher realms and manifesting truth. From this perspective, architecture functions as a medium for creating places that inspire, transform, and enable spiritual experience. This study seeks to examine the qualitative concepts and mystical ideas embedded in the literature of Islamic wisdom and their relationship with the philosophy of past architectural art. In other words, the research aims to provide a quantitative response to the following question: Is the philosophy of the art of past mosque architecture rooted in Islamic wisdom? Methods: To investigate this issue, a descriptive–analytical and survey-based method was employed, using purposive sampling with the participation of 59 experts in the fields of Islamic architecture, theology, philosophy, and Islamic art wisdom. The research instruments included academic articles, books, a researcher-designed questionnaire, and SPSS software for data analysis. Results: The results of the data analysis indicate that, according to expert opinions, there is a significant relationship between the architectural art of past mosques and Islamic wisdom in terms of objectives and underlying ideas, thereby reinforcing previous theoretical frameworks. Conclusions: Islamic mosques, through their distinctive design and architecture, demonstrate a profound connection with Islamic wisdom and philosophy. They effectively embody a synthesis of architectural elements and philosophical–intellectual principles rooted in Islamic thought.</div> معماری اسلامی، مساجد، حکمت اسلامی، فلسفه، معنویت Islamic architecture, mosques, Islamic wisdom, philosophy, spirituality 0 0 http://erfanmag.ir/browse.php?a_code=A-10-1846-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Sadeghi habibabad علی صادقی حبیب آباد alisadeghi@yu.ac.ir 10031947532846005511 10031947532846005511 Yes Assistant Professor, Architectural Engineering Department, Faculty of Technical and Engineering, Yasouj University, Yasouj, Iran. E-mail: alisadeghi@yu.ac.ir استادیار گروه مهندسی معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. رایانامه: alisadeghi@yu.ac.ir