fa اسطوره‌های خاکی: تجلی عرفان در آیین تشرف (موردکاوی: عبدالرحمن جامی، شیخ محمود شبستری) عرفان عرفان پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">در ادبیات عرفانی، یکی از مفاهیم کلیدی، تعالی و ارتقای انسان از مقام خاکی تا مرتبه افلاک است. در این مسیر، خاک، به‌عنوان نماد تحول و تجدید، در بسیاری از آیین‌های کهن و اساطیری نقش محوری ایفا می‌کند. این عنصر به دلیل قابلیت دگرگونی، به‌ویژه در فرآیندهای روحانی و عرفانی مورد توجه قرار می‌گیرد. در اساطیر نیز، خاک به‌عنوان نمادی از تغییر و تحول شناخته می‌شود، چراکه این گوهر مادی قادر است با کمک مراحل معنوی و هدایت پیر، به ویژگی‌های حقیقی و معنوی دست یابد. هدف اصلی این مقاله آن است که نشان دهیم چگونه عنصر مادی و بی‌ارزش خاک با عبور از مراحل سه‌گانه جدایی، گذار و الحاق قادر خواهد بود در قالب انسان کامل به تشرّف و بلوغ نهایی و روحانی دست یابد. مقاله حاضر با استفاده از رویکرد اسطوره‌شناسی و تحلیل اشعار دو تن از عرفا، به بررسی تحول خاک تا افلاک می‌پردازد. خاک، به عنوان نمادی مادی، از طریق این مسیر معنوی، به فناء فی‌الله و اوج کمال انسانی می‌رسد. روش این تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و بر دگردیسی روحانی خاک تمرکز دارد.</span></span> <pre style="text-align:justify"> <span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">In mystical literature, one of the key concepts is humanity&#39;s ascension and elevation from the earthly station to celestial ranks. In this journey, earth (khāk) as a symbol of transformation and renewal plays a central role in many ancient traditions and myths, particularly due to its capacity for metamorphosis in spiritual and mystical processes. In myths, earth is recognized as a symbol of change and transformation, as this material substance can attain true spiritual qualities through mystical stages and guidance of the spiritual master (pīr). This article aims to demonstrate how the worthless material element of earth, by passing through the threefold stages of separation, transition, and incorporation, becomes capable of attaining spiritual maturity and honor as the Perfect Human. Using a mythological approach and analyzing the poetry of two mystical poets&mdash;Abdurrahman Jami and Shaykh Mahmud Shabestari&mdash;this study examines the transformation from earth to the celestial spheres. Earth as a material symbol, through this spiritual path, reaches annihilation in God (fanā fī Allāh) and the apex of human perfection. The research employs a descriptive-analytical method focused on spiritual metamorphosis of earth, demonstrating how this base material substance undergoes profound mystical transformation through initiation rites to become worthy of divine trust and ultimate human realization.</span></span></pre> عرفان, خاک, اسطوره, آیین تشرف. Mysticism, Earth, Myth, Initiation Rites. 205 227 http://erfanmag.ir/browse.php?a_code=A-10-1740-2&slc_lang=fa&sid=1 Leila Motieshirazi لیلا مطیع شیرازی l.motieshirazi@iau.ac.ir 10031947532846005490 10031947532846005490 No Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی MohammadHadi Khaleghzadeh محمدهادی خالق‌زاده mo.khaleghzadeh@iau.ac.ir 10031947532846005491 10031947532846005491 Yes Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی MohammadReza Masoumi محمدرضا معصومی mohammadreza.masoumi@iau.ac.ir 10031947532846005492 10031947532846005492 No Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی