fa تحلیل و بررسی هستی‌شناختی «انسان» بر اساس نظریۀ استعاره مفهومی لیکاف و جانسون در اشعار بیدل دهلوی عرفان عرفان پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">استعارۀ مفهومی یکی از اصطلاحات جدید در حوزۀ زبان‌شناسی شناختی است که از آن&nbsp; برای تحلیل متون استفاده می‌شود. برای اولین بار لیکاف و جانسون در سال 1980 این نظریه را بنیان نهادند. بر اساس این نظریه، بر خلاف سنت ادبی، از استعاره صرفاً برای زینت کلام استفاده نمی‌شود، بلکه فرایندی ادراکی‌است که به فهمیدن یک حوزه مفهومی به وسیله حوزه مفهومی دیگر اشاره دارد. یکی از این حوزه</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span cambria="" style="font-family:">‌</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">های مفهومی، ماهیت وجودی &laquo;انسان&raquo; است که از اساسی‌ترین مباحث متون عرفانی، به ویژه اشعار بیدل است. بررسی اشعار بیدل به شیوۀ توصیفی-تحلیلی با هدف دریافت ایده او درباره ماهیت وجودی انسان، نشان می‌دهد که بیدل برای تبیین ابعاد مختلف انسان به عنوان حوزه‌های مفهومی مقصد، از مبدأهایی عینی نظیر سایه، شرر، حباب، شبنم، نقش پا، آبله، ابرو، گل، برگ گل، بوی گل، طاووس، بسمل، کشتی، مینا، سنگ قیمتی، نگین، ناله، نور، موج، مشتی غبار، مشتی خون، اسپند، شمع، تیر، حباب، ذره، خاشاک، صفحۀ آتش‌زده، محیط، بادام، نهال، آینه و قطره استفاده کرده ‌است.</span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conceptual metaphor is one of the new terms in cognitive linguistics used for textual analysis. This theory was first established by Lakoff and Johnson in 1980, bringing about significant developments in metaphor comprehension. According to this theory, contrary to literary tradition, metaphor is not merely used for rhetorical embellishment, but rather constitutes a perceptual process that involves understanding one conceptual domain through another. One of these conceptual domains is the existential nature of &quot;human being,&quot; which represents a fundamental topic in mystical texts, particularly in Bidel Dehlavi&#39;s poetry. This study aims to analyze the existential dimensions of humanity in this mystical poet&#39;s work through a descriptive-analytical approach, addressing the fundamental question of which conceptual domains Bidel employed to objectify the complex concept of human existence. The findings indicate that Bidel, to elucidate various dimensions of humanity as target conceptual domains, utilized concrete source domains such as shadow, spark, bubble, dew, footprint, blister, eyebrow, flower, petal, fragrance, peacock, sacrificial bird, ship, goblet, precious stone, seal-ring, lament, light, wave, handful of dust, handful of blood, wild rue, candle, arrow, particle, straw, burnt page, ocean, almond, sapling, mirror, and droplet.</span></span> بیدل دهلوی, استعارۀ مفهومی, مفاهیم انتزاعی, عناصر عینی, انسان. Bidel Dehlavi, Conceptual metaphor, Abstract concepts, Concrete elements, human being. 332 354 http://erfanmag.ir/browse.php?a_code=A-10-1658-1&slc_lang=fa&sid=1 Roghayyeh Hemmati رقیه همتی hemmatiro27@pnu.ac.ir 10031947532846005270 10031947532846005270 Yes Payam-e Noor University (PNU) دانشگاه پیام نور واحد مرند