Journal of Islamic Mysticism

fa جایگاه معرفتی «حیرت» و سازگاری آن با مقام «یقین» در آموزه‌های دینی The Epistemological Role of “Bewilderment” and its Compatibility with the Rank of “Certainty” in Religious Teachings عرفان عرفان پژوهشي Research جستار پیش رو عهده‌دار تبیین حوزه معرفتی «حیرت» بارویکرد مثبت آن درآموزه‌های دینی است. با نظرداشت این نکته که کاربردهای منفی این واژه نیز در قرآن کریم و عرف زبان عرب بسیار دیده می‌شود، آدمی در نگاه نخست از «حیرت»، سردرگمی و پریشانی که با شک همراه است، از «یقین» مفهومی ناسازگار با آن را می‌فهمد. لیکن به درستی باید گفت که در معارف توحیدی، این دو واژه، یعنی«حیرت» و «یقین»، در بخش‌های فراوانی هم‌خوان و یا مکمّل یکدیگرند. در این پژوهش، جایگاه معرفتی «حیرت» و کاربردهای مثبت آن در حوزۀ معارف توحیدی با روش توصیفی-تحلیلی از سه زاویه مورد ارزیابی قرار گرفته است: «راه‌شناختی»، «هستی‌شناختی» و «توحیدشناختی». بر این اساس، «حیرت» نتیجه شیدایی و عجز از شناخت کُنه پروردگار است و پیوندی ناگسستنی با یقین دارد و مختصّ بندگان برگزیدۀ الهی است؛ که با مقام یقین، هم‌خوانی و سازگاری دارد. This essay aims to explore the epistemological concept of "bewilderment" and its positive applications in religious teachings, while acknowledging that the term also carries negative connotations in the Quran and the Arabic language. At first glance, “bewilderment” is often associated with confusion and distress stemming from doubt, appearing incompatible with the concept of “certainty.” However, in monotheistic teachings, these two terms— “bewilderment” and “certainty”—are frequently viewed as complementary rather than contradictory. Using a descriptive-analytical method, this study examines the epistemological significance of “bewilderment” and its positive implications in monotheistic teachings by focusing on three concepts: the Sufi path, ontology, and monotheism. The findings reveal that “bewilderment” arises from the profound awe and inability to fully grasp the essence of God, and it is intrinsically connected to certainty. This state is reserved for God's chosen servants and aligns harmoniously with the highest ranks of certainty. حیرت, مقام یقین, حیرت مثبت, سازگاری حیرت و یقین, آموزه‌های دینی. Bewilderment, Rank of Certainty, Positive Bewilderment, Compatibility of Bewilderment and Certainty, Religious Teachings. 21 49 http://erfanmag.ir/browse.php?a_code=A-10-1538-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Imani Nesab علی ایمانی نسب 313ali.i.n@gmail.com 10031947532846005106 0009000319872116 No University of Holy Quran Science and Mysticism دانشگاه قم Rahman Oshriyeh رحمان عشریه oshryeh@quran.ac.ir 10031947532846005107 0000000155583221 Yes University of Holy Quran Science and Mysticism دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم Mohammad Reza Khani محمدرضا خانی u.khany@yahoo.com 10031947532846005108 0009000175092734 No Qom Seminary حوزه علمیه قم