Journal of Islamic Mysticism

fa از مصاحبت سیمرغ تا منتقد سیاسی و اجتماعی (سیری در اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی عطار) From Simorgh's interview to political and social critic (A look at Attar's political and social thoughts) تصوف و عرفان تصوف و عرفان پژوهشي Research عطار بیتردید از استثنائات عرفان ایرانی و اسلامی است. آفرینش آثار ارزشمندی چون منطقالطیر، الهینامه و مصیبتنامه، خود به تنهایی شاهدی کافی برای بزرگی و عظمت اندیشه و سترگی جایگاه او در عرفان و تصوف است. با این وجود  درخشش عطار در حوزهی عرفان و تصوف موجب مغفول ماندن بسیاری از ابعاد اندیشگانی او شده است؛ که یکی از آنها تأملات سیاسی و اجتماعی اوست. در این مقاله، با روش تحلیلی-توصیفی برآنیم تا با بررسی و تحلیل نمونههایی از شعر عطار در ارتباط با مکتب عرفانی که به آن تعلق داشته و در بستر سیاسیاجتماعی قرن ششم به شرح اندیشههای اجتماعی و سیاسی او بپردازیم. بنابراین، ابتدا آثار او را از منظر اجتماعی ارزیابی میکنیم و موضع او در مواجهه با جامعه را مورد بررسی قرار میدهیم و سپس به ظرفیتسنجی سیاسی آثار او در قالب دو بحث بنیانهای اندیشهی سیاسی و گونهشناسی انتقادهای سیاسی او میپردازیم. تردیدی نیست که  به واسطهی اهمیت نقش و جایگاه تصوف در تمدن ایرانی و اسلامی، پژوهشهایی از این دست، ضمن آنکه میتوانند جوانبی از این متون را آشکار کنند که تا پیش از این پشت حجاب زیباشناختی و معرفتی پنهان بودند، به شناخت سیر تحول اندیشههای سیاسی و اجتماعی کمک شایانی میکنند   There is no dubt that Attar is an exception in Iranian and Islamic mysticism. Creation of his valuable work “manteqotteir”, “Elahi-nameh” and “Mosibat-nameh” is sufficient evidence for Attar’s greatness of thought as well as his highness of status in mysticism and Su ism. Meanwhile, his brilliance in one field, i. e. mysticism and Sufism, has induced a lack of attention to his thoughts in other areas one of which is his political and social thoughts. This paper aims to explain Attar’s social and political thoughts through analyzing some of his poems. The present study, unlike some researchers who believe that Sufi thinking has led to stagnation of thoughts in   Iran, shows that not only Sufism has not induced degeneration in Iranian society, but also Sufi works, including those of Attar, have been the political language of their era and evoke dynamism, rather than stagnation. In fact, after idealistic thoughts of Early Ages dwindled, political and social criticisms substituted them, and, Sufi works were a great reflection of such critical thoughts in the era, Attar’s works being a great instance of them. عطار, تصوف خراسانی, جامعه, سیاست, نقد. Attar, Khorasan Sufism, society, politics, criticism 185 213 http://erfanmag.ir/browse.php?a_code=A-10-1307-2&slc_lang=fa&sid=1 ali azizi علی عزیزی surush.1987@yahoo.com 10031947532846004621 10031947532846004621 Yes Allameh tabatabaie university دانشگاه علامه davood sparham داوود اسپرهم Allameh tabatabaie university 10031947532846004622 10031947532846004622 No Allameh tabatabaie university دانشگاه علامه