Journal of Islamic Mysticism

fa مقایسه مفهوم «خودشناسی» در نگرش مولوی و جامی Comparison of the concept of "self-knowledge" in the views of Rumi and Jami ادبیات فارسی ادبیات فارسی پژوهشي Research «خودشناسی» یا «معرفـه‌النفس» از مهمترین مباحثی است که علمای اخلاق، عرفا و فلاسفه از دیرباز بر آن تأکید داشته‌اند. حکما و عارفان مسلمان، مبتنی بر آیات قرآن و احادیث، به‌ویژه حدیث معروف «مَن عَرَفَ نَفسَه فَقَد عَرَفَ رَبَّه» مهم‌ترین راه شناخت خدا را از مسیر معرفت حقیقی به «خود» دانسته‌اند. مولوی و جامی نیز در آثار خود، به‌ویژه اشعار عرفانی، به شیوههای گوناگون به خودشناسی و اهمیت و  آثار آن اشاره کرده‌اند؛ مولوی خودشناسی را جوهر جمیع دانشها و نشناختن حقیقت خود را آفت جهان بشری دانسته و تصفیۀ باطن را راهی برای وصول به حقیقت الهیِ انسان برشمرده‌است؛ جامی نیز، از تابعان مولوی، در آثار مختلف خود از ضرورت خودشناسی، با هدف نائل شدن به ساحت قرب حق، سخن گفته‌است. یافته‌های این پژوهش، که به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته‌است، نشان می‌دهد که هردو شاعر، با تأکید بر وصول به حق از مسیر خودشناسی، شروطی را برای تحقّق این امر نیز ذکر کرده‌اند؛ مولوی و جامی به عشق الهی به‌عنوان مقدّمه‌ای برای خالی شدن از نفسانیات باور دارند و معتقدند آدمی، از رهگذر جهاد با نفس، التزام به اعمال عبودی، عزلت، خلوت و شب‌زنده‌داری، قطع تعلّق از غیر و مراقبه دائم می‌تواند به جایگاه حقیقی خود برسد.   "Self-knowledge" is one of the most important topics that ethicists, mystics and philosophers have long emphasized. Muslim sages and mystics, based on the verses of the Qurchr('39')an and hadiths, especially the famous hadith " Whoever knows himself has known his Lord" have considered the most important way to know God from the path of true knowledge of "self".  Rumi and Jami in their works, especially mystical poems, have referred to self-knowledge and its importance and effects in various ways. Rumi considers self-knowledge as the essence of all sciences and ignorance of the truth as the plague of the human world and considers inner purification as a way to reach the divine truth of man. Jami, one of Rumichr('39')s followers, has spoken about the necessity of self-knowledge in his various works, with the aim of achieving the realm of nearness to the truth. The findings of this research, which has been done by descriptive-analytical method, show that both poets, by emphasizing the attainment of the right from the path of self-knowledge, have also mentioned conditions for the realization of this matter. Rumi and Jami believe in divine love as a prelude to emptying themselves of egoism and think that man can reach his true position through jihad with the soul, commitment to acts of worship, solitude, solitude and recreation, constant attachment to others and constant vigilance. خود‌شناسی, خداشناسی, مولوی, مثنوی, جامی, هفت اورنگ Self-knowledge, theology, Rumi, Masnavi, Jami, Haft Aurang 137 161 http://erfanmag.ir/browse.php?a_code=A-10-1392-1&slc_lang=fa&sid=1 deeb alsaleh دیب الصالح deebalsaleh@edu.ikiu.ac.ir 10031947532846004617 10031947532846004617 Yes Imam Khomeini International University دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) Mahsa rone مهسا رون rone@hum.ikiu.ac.ir 10031947532846004618 10031947532846004618 No Department of Persian Language & Literature, Faculty of Literature & Humanities, IKIU university, Qazvin, Iran دانشکده ادبیات و علوم انسانیدانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)قزوین، ایران