fa نمادهای شریعت ستیز حوزه ی موسیقی در ادبیات عرفانی ادبیات فارسی ادبیات فارسی پژوهشي Research طرب، سماع و موسیقی و ملازمات آنها از نمادها و استعاره‌های موجود در ادبیات عرفانی هستند که ظاهر آنها با احکام اسلامی (شریعت) در تضاد است. گزارشهای تاریخی حاکی از آن است که مراسم خانقاهی همراه با موسیقی و آوازخوانی در میان فرقی از صوفیان بوده است. امّا عموم صوفیان، آنگاه که از موسیقی و طرب و ملازمات آن‌ها مثل سماع و آلات موسیقی سخن می‌گفتند، نگاهی نمادین و استعاره‌محور داشته‌اند. این مقاله با رویکرد ادبیات توصیفی و بر اساس منابع کتابخانه‌ای، با بررسی وجه نمادین موسیقی و لوازم آن در ادبیات عرفانی، معنای حقیقی مورد نظر صوفیان از استعاره-های متناقض‌نمای با شریعت در حوزه موسیقی را واکاوی می‌نماید و در صدد اثبات این فرضیه است که در اغلب این نمادها و استعاره‌ها، مطرب در معنای خدا است و پیر و مرشد و طرب در معنای فیض الهی و گاه به معنای هر دستوری است که سالک الی الله را به وجد برساند. همچنین سازهای موسیقی می-توانند نمادی از مراتب سالکان الی الله باشند. مثلا نی نماد تخلیه است و سازهایی مثل چنگ و رباب نماد حزن و در مقابل، دف و سرنا نماد مقام وجد و تواجد و سماع و سکر سالک به اقتضای وصل است. Cheerfulness (Tarb), Sama dance and music and their accessories are among the symbols and metaphors in mystical literature that their appearance is in contradiction with Islamic rules (Sharia). Historical accounts indicate that the monastic ceremony was accompanied by music and singing among a group of Sufis. But the general Sufis had a symbolic and metaphorical view when they spoke of music and their instruments and accessories such as hearing and musical instruments. With the approach of descriptive literature and based on library sources, this article examines the symbolic aspect of music and its accessories in mystical literature, and in It seeks to prove the hypothesis that in most of these symbols and metaphors, "mutarb" means God, and "pir", "murshid" and "tarb" mean "divine grace" and sometimes it means any order that makes the seeker to God ecstatic. Musical instruments can also be a symbol of the seekers of God. For example, the reed is a symbol of evacuation, and instruments such as the harp and the lute are a symbol of sorrow, and in contrast, the daf and serena are a symbol of the status of ecstasy, asceticism, and intoxication of the seeker. عرفان ؛ موسیقی ؛ ساز Mysticism ؛ music ؛ instrument 127 149 http://erfanmag.ir/browse.php?a_code=A-10-769-4&slc_lang=fa&sid=1 meysam hanifi میثم حنیفی hanifi@abu.ac.ir 10031947532846004939 10031947532846004939 Yes hanifi@abu.ac.ir دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام adel meghdadian عادل مقدادیان meghdadiyan@abu.ac.ir 10031947532846004940 10031947532846004940 No meghdadiyan@abu.ac.ir دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام